مهریه كه این روزها در بعضی از خانواده‌ها به غلط، وسیله‌ای برای تعیین ارزش و تشخص ظاهری دخترها شده! یعنی به نظر ظاهربینان میزان مهریه‌ هركس كه بیشتر باشد از شخصیت بالاتری برخوردار است. به هر حال مهریه از قدیم الایام مرسوم بوده و طول تاریخ نیز ثابت كرده است كه یك ضرورت اجتماعی است؛ به همین دلیل منسوخ نگردیده است.

مهریه چیست

مهریه چیست ؟ مهریه زن نوعی امنیت خاطر برای او تلقی می‌شود كه این روزها از وجه رایج، به سكه طلا تبدیل گردیده است! متأسفانه پافشاری بعضی از خانواده‌ها بر افزودن تعداد این سكه‌ها روزبه‌روز بیشتر می‌شود؛ به طوری كه تدریجاً جنبۀ رقابت به خود گرفته و هر خانواده‌ای برای این كه به افتخارات خود بیفزاید، سعی می‌كند تا تعداد سكه‌های درخواستی برای مهریۀ دخترش را اضافه نماید!

میزان مهریه

این درست، كه تعیین مهریه لازم است، ولی میزان مهریه و اندازۀ آن بستگی تام و تمامی به شرایط داماد دارد. گرچه خانواده‌ها بیشتر عرف و عادات جامعه را در نظر می‌گیرند، ولی در مواردی كه خواستگار از هر نظر موجه است، سخت‌گیری درخصوص میزان مهریه نیز شیوۀ درستی نیست. به ویژه، آنچه در این ماجرا بسیار مذموم است، تصور ناپسندی است كه با گرفتن مهریه زیاد ، ارزش دختر بالا رفته و احتمالاً با بازگو كردن آن نزد دیكران، كه ما فلان مقدار سكه گرفته‌ایم بخواهند منزلت دختری را بالا ببرند.

همان‌طوری كه در مقاله « هدف از تعیین مهریه چیست » تأكید كردم كه درخواست مهریه بالا ، موجب مشكلاتی خواهد شد و اصولاً لازم نیست كه ارقام نجومی پیشنهاد شود، همانطور هم پیشنهاد می‌كنم كه میزان مهریه در حد معقول شاید اندكی هم كمتر از حد معمول و متعارف، لازم است.

مهریه چیست ؟ مهریه ، امنیت خاطری برای زن است تا هرگاه كه شوهر اراده كند، نتواند او را طلاق دهد. از طرفی چون زنان از شوهران خویش فقط از اعیانی ارث می‌برند، بنابراین مهریه زن هر چند مختصر هم باشد، كمك حالی است به زن، تا وقتی كه پس از فوت شوهر متأسفانه دستش از خیلی جاها كوتاه می‌شود، بدون پشتوانه مالی نماند.

ضمناً همین مهریه ، گاهی می‌تواند نقش مثبتی در آن گونه تنگناها و «به جان آمدن»ها كه اصطلاح «مهرم حلال، جانم آزاد»، پیش می‌آید را بازی كند. مثل مواقعی كه مرد، نه زن را طلاق می‌دهد و نه با او سازگار است؛ بنابراین اهرمی برای جلب رضایت شوهر، در طلاق‌های توافقی می‌شود.

قانون پرداخت مهریه

مهریه را كی داده كی گرفته! این هم یكی دیگر از باورهای غلطی است كه گاهی صحبت آن در میان خانواده‌ها مطرح می‌شود و بیشتر باید مورد توجه مردان جوان قرار گیرد. معمولاً خانواده عروس، برای این كه خانواده داماد را راضی به دادن مهریه بالا نمایند، چنین مطلبی را عنوان می‌كنند. اینجا دیگر باید به آقاپسرها یادآور شوم كه: نخیر این طور نیست!

شما پس از امضای عقدنامه ، ملزم به پرداخت مهریه عروس خانم می‌باشید و زن هم می تواند مطالبه مهریه کند. او می‌تواند خانه شما را توقیف كند؛ ماشین زیر پای شما را بگیرد؛ ودیعه خانه استیجاری شما را توقیف نموده و ممنوع الخروج‌تان كند؛ خلاصه، مهریه خود را از هر نوع مالی كه داشته باشید برداشت نماید.

او طبق قانون مهریه می‌تواند مادام كه مهریه ، به او تعلق نگرفته، حتی پا به منزل شما نگذارد! بنابراین باید در این مورد كاملاً هشیار باشید. وقتی اختلاف پیش آمد و زن و شوهر روبه‌روی هم قرار گرفتند، دیگر پرده‌ها به كنار رفته و هركس چهره واقعی خود را نشان می‌دهد؛ پس به خاطر داشته باشید كه زیر بار مهریه بالا نروید. اصولاً زندگی‌هایی كه با توقعات بیجایی شروع شوند، پایان خوشی نخواهند داشت.

مهریه عندالمطالبه

مهریه عند المطالبه ، یعنی چه؟ در ستون مربوط به مهریه عقدنامه‌ها نوشته می‌شود كه فلان میزان مهریه تعیین شد و به صورت « عند المطالبه » می‌باشد؛ یعنی هروقت كه عروس خانم اراده نموده و آن را مطالبه كرد، داماد باید بلافاصله تأدیه و پرداخت كند. ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی می‌گوید: «به مجرد عقد، زن مالك مهریه می‌شود و می‌تواند هر نوع تصرفی كه بخواهد در آن بنماید.»

قانون مهریه

خُب! سؤال اول این است كه آیا زن می‌تواند قبل از این كه به خانه شوهر برود، مطالبه مهریه كند؟ پاسخ این سؤال در ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی چنین آمده است: «زن می‌تواند تا مهریه به او تسلیم نشده از ایفای وظایفی كه در مقابل شوهر دارد امتناع كند، مشروط بر اینكه مهریه او حال باشد و این امتناع، مُسقِطِ حق نفقه نخواهد بود.»

بسیار خوب. سؤال دوم این است كه اگر زن مطالبه مهریه خود را نكرد و به خانه شوهر رفت و وظایف زناشویی را هم انجام داد، آیا باز هم می‌تواند مهریه خود را دریافت كند؟ پاسخ این سؤال را نیز ماده ۱۰۸۶ قانون مدنی می‌دهد و خیال شما خانم‌ها را راحت می‌كند.

این ماده می‌گوید: «اگر زن قبل از گرفتن مهریه ، به اختیار خود به ایفای وظایفی كه در مقابل شوهر دارد قیام نمود، دیگر نمی‌تواند از حكم ماده [۱۰۸۵] استفاده كند، مع ذالك حقی كه برای مطالبه مهریه دارد ساقط نخواهد شد». می‌دانم كه پی به مضمون این قانون مهریه برده‌اید، ولی برای این كه همه‌چیز روشن باشد و عروس و دامادهای عزیز را در پیچ و خم اصطلاحات قانون مهریه‌ گرفتار نكرده باشم، توضیح كوتاهی می‌دهم.

در ماده ۱۰۶ قانون مدنی، شما یعنی عروس خانم، كماكان مالك مهریه هستید و هروقت كه اراده كردید، می‌توانید مطالبه مهریه كنید، ولی چون به میل خود از مرد تمكین كرده‌اید، یعنی با او زیر یك سقف زندگی كرده‌اید و ضمناً‌ با هم، آمیزش جنسی داشته‌اید، دیگر نمی‌توانید بگویید «تا مهر مرا ندهی وظایف زناشویی را انجام نمی‌دهم»؛ در این صورت اگر خواستید مهریه خود را دریافت كنید، ضمن تمكین از مرد و انجام وظایف زناشویی می‌توانید مهریه خود را نیز درخواست نمایید.